W sklepach z biżuterią możemy kupić przedmioty wykonane ze złota i srebra z niewielką domieszką innych metali. O tym, ile złota rzeczywiście znajduje się w złotych wyrobach, informuje próba złota, czyli niewielki symbol umieszczony na biżuterii. Wyróżniamy rożne próby złota, każda z nich ma nieco inne właściwości, w związku z czym niektóre lepiej nadają się do produkcji sztywnych bransolet,
a z innych produkuje się delikatne łańcuszki i subtelne zawieszki. Próba złota wpływa też na jego cenę – im wyższa próba, tym więcej zapłacimy za dany przedmiot.
Próba złota – zawartość czystego złota w stopie
Złota biżuteria nigdy nie składa się wyłącznie ze złota, ponieważ jest to materiał zbyt miękki i zbyt elastyczny, by powstałe z niego przedmioty mogły utrzymać formę. Szybko doszłoby do odkształceń, a przecież nikt nie chce, by na jego biżuterii pojawiły się wgniecenia, wybrzuszenia i rysy. Dlatego do złota dodaje się domieszki innych metali i dopiero tak powstały stop nadaje się do produkcji biżuterii. Złota biżuteria najczęściej posiada domieszki srebra i palladu, czasem miedzi (dzięki miedzi otrzymujemy różowe złoto). O tym, jak wysoka jest zawartość czystego złota w stopie, informują próby złota. Im wyższa próba złota, tym biżuteria łatwiej może ulec uszkodzeniom mechanicznym.
Z jednej strony klienci preferują przedmioty wykonane ze złota wysokiej próby, z drugiej zaś powinni mieć świadomość, że na takich wyrobach szybciej mogą pojawić się zarysowania, a nawet wgniecenia.
Jakie są próby złota?
Próby złota określa się na dwa sposoby. W Polsce częściej spotykamy się z oznaczeniem prób w systemie metrycznym – ilość czystego metalu w przedmiocie wyrażona jest w procentach. Przykładowo próba 585 informuje, że stop zawiera 58,5% złota. Innymi słowy w 100 gramach stopu znajduje się 58,5 grama złota.
Próby złota można też wyrazić w karatach, gdzie 1 karat to 1/24 zawartości wagowej złota w stopie. Aby zrozumieć oznaczenie w karatach, trzeba wiedzieć, że czyste złoto zawiera 24 karaty.
Na określenie zawartości czystego złota w stopie, można użyć zarówno oznaczeń procentowych, jak i wyrazić ją w karatach. Systemy oznaczeń zostały opracowane w taki sposób, by możliwe było przeliczenie karatów na procenty i na odwrót. Ze względu na zawartość procentową wyróżniamy próby:
– 999, która zawiera 99,9% czystego złota,
– 960 – 96,0% czystego złota,
– 750 -75,0% czystego złota,
– 585 – 58,5% czystego złota,
– 500 – 50,0% czystego złota,
– 375 – 37,5% czystego złota,
– 333 – 33,3% czystego złota.
Każdą próbę złota wyrażoną w procentach da się określić w karatach. Próba 999 to złoto
24-karatowe, próba 958 to złoto 23-karatowe, próba 916 – 22-karatowe, 750 – 18-karatowe,
585 – 14-karatowe, 500 – 12-karatowe, 417 – 10-karatowe, 375 – 9-karatowe i próba 333 to złoto 8-karatowe. Która spośród wymienionych prób złota jest najlepsza? Jubilerzy twierdzą, że nie ma na to pytanie jednoznacznej odpowiedzi. Od próby złota uzależniona jest zarówno barwa, jak i trwałość biżuterii, a także to, czy biżuterię można określić mianem szlachetnej.
